[K4] Uszkodzenia analizatora słuchu

Etiologia wady słuchu

wada wrodzona:
- czynniki genetyczne (wada dziedziczna)
- czynniki działające na dziecko w okresie życia płodowego i okołoporodowego: czynniki genetyczne, konflikt serologiczny, choroby wirusowe matki (różyczka, odra, toksoplazma, kiła itp), niektóre leki, używki, przedwczesny lub patologiczny poród, urazy okołoporodowe

wada nabyta:
- ostre lub przewlekłe choroby ucha, choroby zakaźne, wysokogorączkowe (zapalenie opon mózgowych, odra)
- antybiotyki, urazy chemiczne, mechaniczne, psychiczne (głuchota psychogenna)

ze względu na stopień uszkodzenia:
- niesłyszące-głuche: znaczna wada słuchu (powyżej 90dB), niemożność odbierania mowy za pomocą słuchu i opanowania mowy ustnej naturalną tj. przez naśladownictwo
- niedosłyszące, słabo słyszące: ograniczenie odbioru mowy drogą słuchową (wada do 80-90dB), mogą opanować mowę naturalną poprzez słuch (użycie aparatów słuchowych), waga ogranicza i zniekształca odbieraną mowę ustną

ze względu na czas występowania:
- wrodzona
- nabyta

Zaburzenia słuchu:
- przewodzeniowe: uszkodzenie części przewodzącej (ucho zewnętrzne i środkowe); zmniejszona siła dźwięku, mowa słyszana jest ciszej, niesłyszenie końcówek słów, osoba słyszy samą siebie, czyli ma wpływ na modulację własnego głosu i artykulację
- odbiorcze - uszkodzenie części odbiorczej (ucho wewnętrzne i nerw słuchowy); deformację dźwięków, słabe różnicowanie słów, zdań, osoba nie słyszy siebie
- mieszane - połączenie zaburzeń przewodzeniowych i odbiorczych
- centralne - uszkodzenie części korowej analizatora; zupełne niezróżnicowanie i nierozpoznawanie dźwięków mowy, które nie docierają do mózgu (mowa nie rozwija się)

Typy uszkodzeń:

1. Osoby głuche

• ubytki słuchu nie pozwalają na naturalny rozwój mowy, mogą odbierać wibracje, ale nie słyszą mowy
• nawet gdy nauczą się mowy to jest ona inna, niż dla osób słyszących (inna artykulacja, melodia)

2. osoby ogłuchłe 

• utrata słuchu powstaje w okresie rozwoju mowy lub później, gdy podstawowe stereotypy słuchowe zostały już utrwalone (opanowany język nie zanika, lecz jest deformowany z powodu braku kontroli akustycznej)

3. Osoby z resztkami słuchu

• istnieją bardzo nikłe pozostałości słuchu (ubytek wynosi więcej, niż 80dB)

4. Osoby niedosłyszące

• występuje częściowa utrata słuchu (język może być opanowany w sposób naturalny)
• lekki niedosłuch - ubytek < niż 30dB (trudności przy słuchaniu szeptu lub w złych warunkach, np. hałasu)
• umiarkowany niedosłuch - ubytek < niż 60dB (mowa słyszalna w odległości do 3 m)
• znaczny niedosłuch - ubytek 60-90dB (mowa słyszalna, gdy mówi się wprost do ucha)

Wychowanie słuchowe to zastosowanie wszystkich środków pedagogicznych opartych na wykorzystaniu resztek słuchowych po to, aby dziecko osiągnęło najlepszą orientację w otoczeniu i ma na celu rozwój uwagi słuchowej dziecka z zaburzeniami słuchu oraz umiejętność odbierania i odróżniania bodźców dźwiękowych.
Najlepiej zacząć do 1. roku życia, bo UN jest wtedy najbardziej plastyczny, bez wychowania słuchowego w 1. roku życia nieodwracalnie cierpi jakość głosu, a wczesne wychowanie słuchowe to jeden z warunków podjęcia nauki w szkole powszechnej.

Rozwijanie resztek słuchowych:

- droga okazjonalna -> sytuacje codzienne

- ćwiczenia słuchowe -> ćwiczy się odróżnianie tempa, rytmu, natężenia, częstotliwości dźwięków

- wykorzystanie środków technicznych -> aparaty słuchowe (zauszne) lub implanty ślimakowe (wszczepiane)

Praca z osobą z zaburzeniami analizatora wzroku

• terapia ruchem i stymulowanie ogólnej aktywności fizycznej, troska o postawę ciała
• ochrona resztek wzroku
• nacisk na wykorzystanie resztek wzroku
• współpraca z rodzicami jak uczyć dziecko w domu, jak przekonać niechętnych rodziców do współpracy
• trening słuchowy - kompensacja wzroku innymi zmysłami, częste łączenie się wad 
• łączenie słuchu z dotykiem
• do małego dziecka powinno się mówić dużo i wyraźnie, ważne by dziecko mogło kontrolować rączkami twarz rodzica, obserwacja ust, policzków, dynamika oddechu
• postępowanie wg tzw. algorytmów czynności
• terapia powinna być ukierunkowana na pomoc w rozwiązywaniu podstawowych problemów życiowych
• akceptacja utraty wzroku i rozwój motywacji do wysiłków
• szczególna ważna jest nauka orientacji i samodzielnego poruszania się