Metody i techniki prazy z dziećmi i dorosłymi nieprzystosowanymi społecznie
1. drama/psychodrama/socjodrama
2. muzykoterapia
(brak!)
3. biblioterapia
4. ruch rozwijający
„Drama, zabawa i myślenie” K. Pankowska
Drama stymuluje aktywność w działaniu i pobudza wyobraźnię, kształtuje postawę twórczą ucznia, czyli dyspozycję do tworzenia, która w stanie potencjalnym istnieje u wszystkich ludzi i w każdym wieku i w efekcie prowadzi właśnie do twórczości. Istota dramy wiąże się z takimi pojęciami jak ekspresją i wyobraźnia, ale także zabawa. W literaturze psychologicznej zabawa to jedna z podstawowych form działalności ludzi, nie mająca charakteru utylitarnego (korzystny z punktu praktycznego, użyteczny) połączona z pozytywnymi przeżyciami emocjonalnymi, które dostarcza przede wszystkim aktywność jednostki. Umożliwia zaspokojenie indywidualnych potrzeb i zainteresowań, jednocześnie ułatwia dziecku wchodzenie w życie społeczne.
Zabawa to pierwszy kontakt dziecka z konkretami rzeczywistości.
W dramie zabawa traktowana jest jednocześnie jako cel i jako środek, poprzez który realizowane są różnorodne funkcje poznawcze, kształcące i wychowawcze.
Wyobraźnia określana jest przez psychologów jako proces psychiczny, którego istota polega na tworzeniu nowych obrazów przedmiotów lub zjawisk na podstawie elementów dawnych spostrzeżeń. Szerzej: wyobraźnia definiowana jest jako zdolność człowieka do przekraczania granic własnego doświadczenia.Wyobraźnia pełni istotną rolę w procesach poznawczych i antycypacji doświadczeń ludzkich. Jej rozwój jest jednym z głównych celów współczesnego kształcenia. To nieodłączny atrybut dramy, która odwołując się do niej, ożywając ją, staje się jednocześnie środkiem jej rozwoju.
Pojęcie ekspresji jest pojęciem wieloznacznym. W innym znaczeniu przywoływana jest na gruncie estetyki i filozofii, w innym w psychologii i pedagogice. W piśmiennictwie pedagogicznym na ogół przyjmuje się ekspresję jako spontaniczną wypowiedź dziecka (rzadziej młodzieży), w języku sztuki, umiejętność twórczego wyrażania się w rysunku, tańcu, śpiewie, sztuce dramatyczne itp.
W definicji Pielasińskiej wskazuje się na fakt, że zachowania ekspresyjne są przynależne przede wszystkim dzieciom, stąd postulat przedłużenia możliwości ekspresyjnych człowieka. Drama jest metodą uwzględniającą ten postulat, widząc ekspresję jako ważną kategorię kultury humanistycznej, jako sposób twórczego działania.
Drama bazuje na spontanicznej, właściwej naturze człowieka ekspresji aktorskiej. Aktywność dramatyczna dzieci i młodzieży przejawia się w grach i zabawach, stanowią one naturalną drogę rozwoju człowieka w okresie dzieciństwa, w późniejszej fazie ta forma zachowań zostaje głęboko ukryta pod różnymi maskami, które człowiek przybiera. „Maska jest unieruchomioną ekspresją” G. Santayana.
Drama bazuje na naturalnej skłonności człowieka do naśladownictwa.
Funkcje dramy na gruncie psychiatrii, psychologii i pedagogiki
Jedną z najpopularniejszych metod terapii psychiatrycznej jest psychodrama, której twórcą jest węgierski psychoanalityk S. Ferenczi. Oparta jest na odtwarzaniu przez pacjentów jako „aktorów” tych sytuacji i określonych zachowań, które są powodem stanu chorobowego. Odtwarzanie przybiera formę zachowań tego, co miało miejsce w przyszłości, a nie zostało odreagowane. Terminem „psychodrama” oznaczana jest nie każda improwizowana dramatyzacja, lecz jedynie ta, która świadomie zainspirowana, ukierunkowana i potraktowana jako środek służący do osiągnięcia projektowanych stanów. Improwizowana dramatyzacja odbywa się przy współudziale większej grupy lub ogranicza się do interakcji dwuosobowych. W psychodramie zbiorowej nie może nigdy zachodzić jakiś zasadniczy podział na widzów i aktorów odgrywane sytuacje mają być dziełem wszystkich uczestników.
Moreno w swojej teorii psychodramy nawiązuje do arystotelesowskiego doznania katharsis. U widza następuje jedynie wtórna katharsis, podczas gdy aktor doświadcza katharsis pierwotnej. W przypadku psychodramy katharsis jest rezultatem spontanicznej interakcji członków psychodramowego zespołu oraz towarzyszącego jej dramatycznego wyrażania sposób spontaniczny i symboliczny przez rolę lęków i nadziei, a nie rezultatem obserwowania gry opartej na ściśle określonych tekstach i zaleceniach reżyserskich. Jedną z odmian psychodramy jest tak zwana procedura pełnej (kompletnej) gry. Polega ona na inspirowaniu i organizowaniu przy współudziale przyszłych grających konkretnych spektakli teatralnych. Technika odreagowywania to powtórne przeżycie jakiegoś emocjonalnego doświadczenia w sposób symboliczny.
Drama jako metoda rozwoju możliwości wewnątrzpsychicznych i kontaktów międzyludzkich
Spośród metod wykorzystujących naturalną ekspresję dramatyczną człowieka znana i wykorzystywana jet w psychologii jedna z odmian klasycznej psychodramy tak zwana psychodrama synergistyczna, której autorem jest Jogn Mann. Jest to seria spotkań zaprojektowanych z myślą o tym, by pomóc jednostce wykorzystać tkwiące w niej możliwości, natomiast nie mających na celu rozwiązywania osobistych czy społecznych trudności.
Psychodrama synergistyczna wykorzystując scenę pozwala aktorowi na wszystkie możliwe działania, które podejmował lub potencjalnie mógłby podjąć. Zasada leżąca u podstaw takiego podejścia głosi, że człowiek może w pełni zrozumieć tylko to, czego sam bezpośrednio doświadczył. J. Mann uważa, że takie poszerzenie i wzbogacenie doświadczeń człowieka stanowi podstawowy warunek rozwoju osobistego, dla którego zwykłe wzorce zachowań i odgrywane role społeczne stanowią frustrację i nieprzeniknioną barierę. Celem wymienionych doświadczeń jest także rozwijanie wrażliwości zmysłowej, uświadomienie własnych naturalnych reakcji, cofnięcie się jakby z powrotem w czasy dzieciństwa poprzez zwrócenie uwagi na własne ciało.
Elementy dramy wykorzystywane są w ramach tzw. grup spotkaniowych prowadzonych od 1947 r. w Massechiusetts w Institute of Technology, a mających na celu zespołowe ćwiczenia i badania w dziedzinie związków interpersonalnych. Jeszcze przed 1947 r. Kurt Levin wysunął koncepcję, że uczenie kontaktów interpersonalnych we współczesnym społeczeństwie jest ważną, lecz niedocenioną dziedziną wychowania. Służyć ma więc rozwojowi, wzmacnianiu indywidualnych wartości i wrażliwości w kontaktach międzyludzkich, pobudzaniu samorealizacji i poczucia radości życia. Otwarty i silnie zabarwiony emocjonalnie kontakt, oparty na doznawanych uczuciach, w którym każdy z uczestników rezygnuje z formalnych i wyuczonych konwencji i z otwartością oddaje się temu kontaktowi całą swoją istotą z przeżywaniem i werbalnym oraz niewerbalnym wyrażaniem uczuć. W trakcie badań okazało się, że w grupach spotkaniowych tworzą się pomiędzy uczestnikami relacje pełne wzajemnej troski i zaufania i że w takich warunkach przeżywają oni istotnie uczucie głębokiej, wewnętrznej zmiany. Powstały więc różne grupy, których zadaniem jest rozwijanie świadomości własnego ciała poprzez ruch, spontaniczny taniec itp.
Drama w szkole - nauczaniu i wychowanie w działaniu
Na dramę jako metodę rozwoju osobowości zwrócili także uwagę pedagodzy. Jakkolwiek koncepcja zakładająca, że naturalna gra sceniczna jest niezwykle ważna w rozwoju człowieka głoszona była przez takich myślicieli jak Platon, Rabelais, Rousseau czy Dewey.
Drama jako metoda pomocnicza w nauczaniu.
Sformułowanie podstawowej idei, według której ekspresja dramatyczna jest bardzo efektywną metodą nauczania, zawdzięcza współczesna dydaktyka Calldwellowi Cookowi. Jego metoda gry scenicznej (play way) wprowadzona w Pers School w Cambridge przed I WŚ dała nazwę całemu ruchowi. W tym samym czasie Jogn Merill, nauczyciel z Francis W. Parker School w USA wykorzystywał dramę w nauczaniu języka i literatury, stosując ćwiczenia mowy wraz prostymi improwizacjami. Natomiast William Wirt w Gary (stan Indiana) zaczął realizować plan nauczania za pomocą pracy z grą sceniczną (work-study-play), w którym ustna komunikacja rozwijana była przez aktywność dramatyczną.
Cook uznał, że granie jest skuteczną metodą nauczania. Odgrywanie na przykład pewnych faktów historycznych umożliwiało dzieciom rzeczywiste ich rozumienie i zapamiętywanie. Metoda ta opierała się na trzech podstawowych zasadach:
1. Podstawą wiedzy nie jest słuchanie i czytanie, lecz działanie, gra i doświadczenie.
2. Efektywna praca jest częściej rezultatem spontanicznego wysiłku i autentycznych zainteresowań niż przymusu i przymusowej aplikacji.
3. Naturalnym środowiskiem w dzieciństwie i młodości jest gra sceniczna.
Drama jako metoda wychowawcza.
Edukacja dramatyczna jest w swojej istocie pajdocentryczna, za swój obiekt przyjmuje dziecko. W przeciwieństwie do wcześniejszych teorii nie uważa się tu dziecka za miniaturowego dorosłego, ani też jej początkiem nie była sztucznie stworzona koncepcja. Metoda ta bierze dziecko takim jakim jest ono naprawdę, pozwala mu rozwijać się w sposób spontaniczny, uznaje zabawę za formę rozwoju o niezaprzeczalnych wartościach, uważa wreszcie, że wyobraźnia dziecka mająca niezwykle doniosłe miejsce w edukacji, jest w swojej istocie dramatyczna.
Edukacja dramatyczna obejmuje bardzo szeroki zakres. Drama dziecięca jawi się jako środek, za pośrednictwem którego dziecko dorasta i dojrzewa. Podstawą metody jest przeświadczenie, że dramatyczna wyobraźnia umożliwia dziecku dostrzeganie zależności pomiędzy ideami i ich wzajemnym oddziaływania, że poprzez wcielenie się w inne osoby i identyfikację z nimi może ono pojąć i uświadomić sobie w sposób głębszy świat, który je otacza. Metoda ta zakłada ponadto, że teatralne dyscypliny umożliwiają w pewnych warunkach dojrzałym ludziom dalszy rozwój w ataki sposób, w jaki dramatyczna zabawa pomaga dzieciom. E.J. Burton twierdził, że aktywność dramatyczna to metoda asymilacji doświadczeń i jako taka jet podstawą wszelkiej edukacji. P. Slade postulował, aby drama uważana za swoistą formę artystyczną miała prawo stać się odrębnym przedmiotem nauczania w szkole.
Teoria Slade'a głosi, że aktywność dramatyczna nie powinna być traktowana jako metoda pomocnicza w nauczaniu innych przedmiotów, natomiast powinna znaleźć miejsce należne jej w programie obok literatury, muzyki czy matematyki. Slade wyróżnia dwie formy: grę osobistą i grę zaprojektowaną. Istotą grej osobistej jest ruch, dziecko krzyczy, biega, skacze - działa spontanicznie i naturalnie. Rozwija się poprzez bieg, grę w piłkę, bójki i pływanie. Natomiast w grze zaprojektowanej większą rolę niż ciało odgrywa umysł: dziecko wyraża w niej wyobrażoną sytuację na zewnątrz. Slade twierdzi, że drama stanowi doskonałą okazję do emocjonalnej kontroli, stwarzając w ten sposób wewnętrzną samodyscyplinę. Dopuszcza granie zła przez dzieci, nie widząc w tym żadnego niebezpieczeństwa przejęcie negatywnych wzorców.
Drama na lekcjach literatury - kombinacje i głębia roli
1. Nauczyciel odgrywający rolę np. ucznia z pewnymi problemami. Uczeń poza rolą (jako oni sami).
2. Nauczyciel odgrywający rolę np. bezdomnego. Uczniowie jako oni sami, lecz działający już zbiorowo w roli np. jako reporterzy przeprowadzający wywiad z postacią kreowaną przez nauczyciela. Sama rola jest w tym przypadku powierzchowna, zostaje użyta jako czynnik motywacyjny.
3. Nauczyciel odgrywający rolę np. kapitana statku. Uczniowie w grupowej roli oraz indywidualnie np. jako marynarze zmagający się z przeciwnościami losu. Drama nie ma tu na celu pogłębiania zaangażowania poszczególnych osób wewnątrz grupy.
4. Nauczyciel w roli j.w. Uczniowie rozwiązują zindywidualizowane role, wynikające z kolektywnego działania (np. lekarz okrętowy wśród marynarzy).
Jako metodę nauczania stosuje się przede wszystkim dramę planowaną, która odbywa się według schematu:
1. Nauczyciel zbiera wraz z uczniami materiał do sytuacji problemowej, która ma być odegrana.
2. Charakteryzuje się osoby, tworzy pewien scenariusz sytuacji i rozpisuje role.
3. Punktem kulminacyjnym staje się odegranie ról i analiza proponowanych rozwiązań.
4. Nauczyciel prowadzi dyskusję według przygotowanego planu, w którym uwzględnia treści i cele dydaktyczne lekcji.
Drama nadaje lekcji walory działania paraartystycznego, dzięki temu, jak wykazują badania, uczeń, czując kreatorem łatwiej przyswaja pewne treści i głębiej je utrwala. Podczas gdy scjentystyczne podejście do literatury często wywołuje u uczniów znudzenie i brak zainteresowania, lekcja dramowa, realizując zasadę "uczyć bawiąc" daje gwarancję aktywności.
Drama w edukacji dorosłych
Drama jest metodą, która uczy zdejmować maski, niszczy udawanie na rzecz działań i zachowań naturalnych, dąży do odszukania autentyzmu w konwencjonalnych relacjach międzyludzkich, zrywając z grą uczy doświadczać w pełni człowieczeństwa - po prostu żyć.
Przykładowe zestawy prostych ćwiczeń prowadzących do improwizacji
Kto może uczestniczyć w dramach?
Podstawowym i w zasadzie jedynym kryterium jest sama chęć uczestniczenia w zajęciach, świadcząca o tego typu potrzebie. Żadna selekcja nie jest wskazana.
Bajka w twórczym rozwoju i arteterapii, Wiesław Kordak
Metafora, bajki, baśnie, mity, opowiadania, historie i książki mają swoje miejsce w praktyce terapeutycznej od dawna i wykorzystywane są z dużą skutecznością przez psychoterapeutów, terapeutów, arteterapeutów, wychowawców czy opiekunów. Każda z form znalazła zastosowanie dla szerokiego spektrum klientów. W scenariuszach ćwiczeń połączone zostały dwa elementy: książka jako obiekt artystyczny i opowiadanie, tworzenie historii. Żeby uzasadnić to połączenie trzeba wspomnieć o tym, co było przed książką, czyli przekazywanie sobie historii z ust do ust, co istniało jako element kultury, religii i dziedzictwa.
definicja biblioterapii wg. J.J. Leedy
Metoda ruchu rozwijającego Weroniki Sherborne
Jest to system ćwiczeń - zabaw - relacji. Stosowana przede wszystkim w celu wspomagania rozwoju psychoruchowego dzieci oraz terapii osób niepełnosprawnych intelektualnie i fizycznie, jednak możliwości korzystania z niej są praktycznie nieograniczone. Jej główne założenia to rozwijanie za pomocą ruchu świadomości własnego ciała i otaczającej nas przestrzeni, usprawnienie ruchowe, dzielenie przestrzeni z innymi osobami i nawiązywanie z nimi bliskiego kontaktu za pomocą ruchu i dotyku. Zajęcia te wpływają stymulująco na rozwój emocjonalny, społeczny i poznawczy dziecko, co potwierdzają badania prowadzone głównie na Uniwersytecie Gdańskim.
Moreno w swojej teorii psychodramy nawiązuje do arystotelesowskiego doznania katharsis. U widza następuje jedynie wtórna katharsis, podczas gdy aktor doświadcza katharsis pierwotnej. W przypadku psychodramy katharsis jest rezultatem spontanicznej interakcji członków psychodramowego zespołu oraz towarzyszącego jej dramatycznego wyrażania sposób spontaniczny i symboliczny przez rolę lęków i nadziei, a nie rezultatem obserwowania gry opartej na ściśle określonych tekstach i zaleceniach reżyserskich. Jedną z odmian psychodramy jest tak zwana procedura pełnej (kompletnej) gry. Polega ona na inspirowaniu i organizowaniu przy współudziale przyszłych grających konkretnych spektakli teatralnych. Technika odreagowywania to powtórne przeżycie jakiegoś emocjonalnego doświadczenia w sposób symboliczny.
Drama jako metoda rozwoju możliwości wewnątrzpsychicznych i kontaktów międzyludzkich
Spośród metod wykorzystujących naturalną ekspresję dramatyczną człowieka znana i wykorzystywana jet w psychologii jedna z odmian klasycznej psychodramy tak zwana psychodrama synergistyczna, której autorem jest Jogn Mann. Jest to seria spotkań zaprojektowanych z myślą o tym, by pomóc jednostce wykorzystać tkwiące w niej możliwości, natomiast nie mających na celu rozwiązywania osobistych czy społecznych trudności.
Psychodrama synergistyczna wykorzystując scenę pozwala aktorowi na wszystkie możliwe działania, które podejmował lub potencjalnie mógłby podjąć. Zasada leżąca u podstaw takiego podejścia głosi, że człowiek może w pełni zrozumieć tylko to, czego sam bezpośrednio doświadczył. J. Mann uważa, że takie poszerzenie i wzbogacenie doświadczeń człowieka stanowi podstawowy warunek rozwoju osobistego, dla którego zwykłe wzorce zachowań i odgrywane role społeczne stanowią frustrację i nieprzeniknioną barierę. Celem wymienionych doświadczeń jest także rozwijanie wrażliwości zmysłowej, uświadomienie własnych naturalnych reakcji, cofnięcie się jakby z powrotem w czasy dzieciństwa poprzez zwrócenie uwagi na własne ciało.
Elementy dramy wykorzystywane są w ramach tzw. grup spotkaniowych prowadzonych od 1947 r. w Massechiusetts w Institute of Technology, a mających na celu zespołowe ćwiczenia i badania w dziedzinie związków interpersonalnych. Jeszcze przed 1947 r. Kurt Levin wysunął koncepcję, że uczenie kontaktów interpersonalnych we współczesnym społeczeństwie jest ważną, lecz niedocenioną dziedziną wychowania. Służyć ma więc rozwojowi, wzmacnianiu indywidualnych wartości i wrażliwości w kontaktach międzyludzkich, pobudzaniu samorealizacji i poczucia radości życia. Otwarty i silnie zabarwiony emocjonalnie kontakt, oparty na doznawanych uczuciach, w którym każdy z uczestników rezygnuje z formalnych i wyuczonych konwencji i z otwartością oddaje się temu kontaktowi całą swoją istotą z przeżywaniem i werbalnym oraz niewerbalnym wyrażaniem uczuć. W trakcie badań okazało się, że w grupach spotkaniowych tworzą się pomiędzy uczestnikami relacje pełne wzajemnej troski i zaufania i że w takich warunkach przeżywają oni istotnie uczucie głębokiej, wewnętrznej zmiany. Powstały więc różne grupy, których zadaniem jest rozwijanie świadomości własnego ciała poprzez ruch, spontaniczny taniec itp.
Drama w szkole - nauczaniu i wychowanie w działaniu
Na dramę jako metodę rozwoju osobowości zwrócili także uwagę pedagodzy. Jakkolwiek koncepcja zakładająca, że naturalna gra sceniczna jest niezwykle ważna w rozwoju człowieka głoszona była przez takich myślicieli jak Platon, Rabelais, Rousseau czy Dewey.
Drama jako metoda pomocnicza w nauczaniu.
Sformułowanie podstawowej idei, według której ekspresja dramatyczna jest bardzo efektywną metodą nauczania, zawdzięcza współczesna dydaktyka Calldwellowi Cookowi. Jego metoda gry scenicznej (play way) wprowadzona w Pers School w Cambridge przed I WŚ dała nazwę całemu ruchowi. W tym samym czasie Jogn Merill, nauczyciel z Francis W. Parker School w USA wykorzystywał dramę w nauczaniu języka i literatury, stosując ćwiczenia mowy wraz prostymi improwizacjami. Natomiast William Wirt w Gary (stan Indiana) zaczął realizować plan nauczania za pomocą pracy z grą sceniczną (work-study-play), w którym ustna komunikacja rozwijana była przez aktywność dramatyczną.
Cook uznał, że granie jest skuteczną metodą nauczania. Odgrywanie na przykład pewnych faktów historycznych umożliwiało dzieciom rzeczywiste ich rozumienie i zapamiętywanie. Metoda ta opierała się na trzech podstawowych zasadach:
1. Podstawą wiedzy nie jest słuchanie i czytanie, lecz działanie, gra i doświadczenie.
2. Efektywna praca jest częściej rezultatem spontanicznego wysiłku i autentycznych zainteresowań niż przymusu i przymusowej aplikacji.
3. Naturalnym środowiskiem w dzieciństwie i młodości jest gra sceniczna.
Drama jako metoda wychowawcza.
Edukacja dramatyczna jest w swojej istocie pajdocentryczna, za swój obiekt przyjmuje dziecko. W przeciwieństwie do wcześniejszych teorii nie uważa się tu dziecka za miniaturowego dorosłego, ani też jej początkiem nie była sztucznie stworzona koncepcja. Metoda ta bierze dziecko takim jakim jest ono naprawdę, pozwala mu rozwijać się w sposób spontaniczny, uznaje zabawę za formę rozwoju o niezaprzeczalnych wartościach, uważa wreszcie, że wyobraźnia dziecka mająca niezwykle doniosłe miejsce w edukacji, jest w swojej istocie dramatyczna.
Edukacja dramatyczna obejmuje bardzo szeroki zakres. Drama dziecięca jawi się jako środek, za pośrednictwem którego dziecko dorasta i dojrzewa. Podstawą metody jest przeświadczenie, że dramatyczna wyobraźnia umożliwia dziecku dostrzeganie zależności pomiędzy ideami i ich wzajemnym oddziaływania, że poprzez wcielenie się w inne osoby i identyfikację z nimi może ono pojąć i uświadomić sobie w sposób głębszy świat, który je otacza. Metoda ta zakłada ponadto, że teatralne dyscypliny umożliwiają w pewnych warunkach dojrzałym ludziom dalszy rozwój w ataki sposób, w jaki dramatyczna zabawa pomaga dzieciom. E.J. Burton twierdził, że aktywność dramatyczna to metoda asymilacji doświadczeń i jako taka jet podstawą wszelkiej edukacji. P. Slade postulował, aby drama uważana za swoistą formę artystyczną miała prawo stać się odrębnym przedmiotem nauczania w szkole.
Teoria Slade'a głosi, że aktywność dramatyczna nie powinna być traktowana jako metoda pomocnicza w nauczaniu innych przedmiotów, natomiast powinna znaleźć miejsce należne jej w programie obok literatury, muzyki czy matematyki. Slade wyróżnia dwie formy: grę osobistą i grę zaprojektowaną. Istotą grej osobistej jest ruch, dziecko krzyczy, biega, skacze - działa spontanicznie i naturalnie. Rozwija się poprzez bieg, grę w piłkę, bójki i pływanie. Natomiast w grze zaprojektowanej większą rolę niż ciało odgrywa umysł: dziecko wyraża w niej wyobrażoną sytuację na zewnątrz. Slade twierdzi, że drama stanowi doskonałą okazję do emocjonalnej kontroli, stwarzając w ten sposób wewnętrzną samodyscyplinę. Dopuszcza granie zła przez dzieci, nie widząc w tym żadnego niebezpieczeństwa przejęcie negatywnych wzorców.
Drama na lekcjach literatury - kombinacje i głębia roli
1. Nauczyciel odgrywający rolę np. ucznia z pewnymi problemami. Uczeń poza rolą (jako oni sami).
2. Nauczyciel odgrywający rolę np. bezdomnego. Uczniowie jako oni sami, lecz działający już zbiorowo w roli np. jako reporterzy przeprowadzający wywiad z postacią kreowaną przez nauczyciela. Sama rola jest w tym przypadku powierzchowna, zostaje użyta jako czynnik motywacyjny.
3. Nauczyciel odgrywający rolę np. kapitana statku. Uczniowie w grupowej roli oraz indywidualnie np. jako marynarze zmagający się z przeciwnościami losu. Drama nie ma tu na celu pogłębiania zaangażowania poszczególnych osób wewnątrz grupy.
4. Nauczyciel w roli j.w. Uczniowie rozwiązują zindywidualizowane role, wynikające z kolektywnego działania (np. lekarz okrętowy wśród marynarzy).
Jako metodę nauczania stosuje się przede wszystkim dramę planowaną, która odbywa się według schematu:
1. Nauczyciel zbiera wraz z uczniami materiał do sytuacji problemowej, która ma być odegrana.
2. Charakteryzuje się osoby, tworzy pewien scenariusz sytuacji i rozpisuje role.
3. Punktem kulminacyjnym staje się odegranie ról i analiza proponowanych rozwiązań.
4. Nauczyciel prowadzi dyskusję według przygotowanego planu, w którym uwzględnia treści i cele dydaktyczne lekcji.
Drama nadaje lekcji walory działania paraartystycznego, dzięki temu, jak wykazują badania, uczeń, czując kreatorem łatwiej przyswaja pewne treści i głębiej je utrwala. Podczas gdy scjentystyczne podejście do literatury często wywołuje u uczniów znudzenie i brak zainteresowania, lekcja dramowa, realizując zasadę "uczyć bawiąc" daje gwarancję aktywności.
Drama w edukacji dorosłych
Drama jest metodą, która uczy zdejmować maski, niszczy udawanie na rzecz działań i zachowań naturalnych, dąży do odszukania autentyzmu w konwencjonalnych relacjach międzyludzkich, zrywając z grą uczy doświadczać w pełni człowieczeństwa - po prostu żyć.
Przykładowe zestawy prostych ćwiczeń prowadzących do improwizacji
Kto może uczestniczyć w dramach?
Podstawowym i w zasadzie jedynym kryterium jest sama chęć uczestniczenia w zajęciach, świadcząca o tego typu potrzebie. Żadna selekcja nie jest wskazana.
Bajka w twórczym rozwoju i arteterapii, Wiesław Kordak
Metafora, bajki, baśnie, mity, opowiadania, historie i książki mają swoje miejsce w praktyce terapeutycznej od dawna i wykorzystywane są z dużą skutecznością przez psychoterapeutów, terapeutów, arteterapeutów, wychowawców czy opiekunów. Każda z form znalazła zastosowanie dla szerokiego spektrum klientów. W scenariuszach ćwiczeń połączone zostały dwa elementy: książka jako obiekt artystyczny i opowiadanie, tworzenie historii. Żeby uzasadnić to połączenie trzeba wspomnieć o tym, co było przed książką, czyli przekazywanie sobie historii z ust do ust, co istniało jako element kultury, religii i dziedzictwa.
definicja biblioterapii wg. J.J. Leedy
biblioterapia jest procesem przyswajania wartości psychologicznych, socjologicznych i estetycznych za pomocą lektur. Biblioterapię należy traktować jako proces dynamicznego współdziałania osobowości czytelnika z dziełem literackim jako psychologiczny środek do osiągnięcia dojrzałości i przystosowania społecznego.
Metoda ruchu rozwijającego Weroniki Sherborne
Jest to system ćwiczeń - zabaw - relacji. Stosowana przede wszystkim w celu wspomagania rozwoju psychoruchowego dzieci oraz terapii osób niepełnosprawnych intelektualnie i fizycznie, jednak możliwości korzystania z niej są praktycznie nieograniczone. Jej główne założenia to rozwijanie za pomocą ruchu świadomości własnego ciała i otaczającej nas przestrzeni, usprawnienie ruchowe, dzielenie przestrzeni z innymi osobami i nawiązywanie z nimi bliskiego kontaktu za pomocą ruchu i dotyku. Zajęcia te wpływają stymulująco na rozwój emocjonalny, społeczny i poznawczy dziecko, co potwierdzają badania prowadzone głównie na Uniwersytecie Gdańskim.
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz