[K3] osoby niepełnosprawne ruchowo

Mózgowe Porażenie Dziecięce (MPD)

Najwcześniej obserwowanymi przejawami rozwoju układu motorycznego są: napięcie mięśniowe i odruchy:
- chwytny -wyzwalany przez podrażnienie wewnętrznej strony dłoni (zanika ok. 3 miesiąca)
- stąpania - wykonywanie naprzemiennych ruchów kończyn przy dotykaniu podłoża stopami (2-5 msc)
- moro - zwany odruchem obejmowania, wykonywanie ruchu przypominającego obejmowanie w odpowiedzi na gwałtowny bodziec położenia ciała noworodka, nagły hałas, ostry dźwięk. Noworodek reaguje energicznym wyprostowaniem kończyn górnych i dolnych, wygięcie pleców w łuk i odchyleniem głowy do tyłu, po czym zaciska pięści, a odrzuconymi wcześniej na boki rękami wykonuje powolny ruch objęcia klatki (ok. 6 msc życia)
- asymetryczny odruch toniczny szyi - przekręcenie głowy w którąś stronę powoduje wyprost ramienia i nogi (ok. 6 msc)
- toniczny błędnikowy - bardzo ważny podczas narodzin, wychylenie głowy poza poziom kręgosłupa powoduje wyprost ramion i nóg (zanika od 6 tyg. aż do 3 r.ż)
- landau - trzymane w powietrzu poziomo, zwrócone twarzą do podłoża. Przytrzymywane w tej pozycji powinno unieść głowę do góry, po czym wygiąć tułów łukowato i wyprostować kończyny dolne w stawach biodrowych (pojawia się ok. 5 msc i trwa do 3 r. ż.)

POJĘCIA
ateoza - ruchy mimowolne

ataksja - zaburzenia równowagi, drżenie w trakcie wykonywania ruchów

atonia - zwiotczenie mięśni

spastyczność - duże napięcie mięśniowe

paraplegia - porażenie kończyn dolnych

monoplegia - porażenie jednej kończyny

diplegia - porażenie kończyn górnych i dolnych

niedowład - zmniejszenie siły lub ograniczenie zakresu ruchu, dziecko posługuje się daną kończyną lub używa jej jako pomocniczej

porażenie - stan charakteryzujący się całkowitą niemożnością wykonywania ruchu, na skutek braku dopływu bodźców nerwowych do mięśni dziecko nie używa kończyny

Postacie MPD

- spastyczne -> uszkodzenie ukladu piramidowego, zwiększone napięcie mięśniowe i odruchy, zaburzenia mowy i precyzji ruchów; może obejmować wszystkie kończyny, po jednej stronie ciała lub tylko dolne, skręcone do wewnątrz, przywiedzione i skrzyżowane uda. Tej postaci może  towarzyszyć niepełnosprawność intelektualna

- pozapiramidowa -> ruchy mimowolne, zwłaszcza obejmujące mięśnie twarzy, artykulacyjne i całej głowy. Uszkodzenie okołoporodowe, wynik niedotlenienia. Rozwój umysłowy na pograniczu z normą, często występuje niedosłuch lub głuchota, zaburzenia mowy

- móżdżkowa (ataktyczna) -> drżenie zamiarowe przy próbach wykonania ruchu np. sięgania występuje drżenie kończyny, obniżenie napięcia mięśniowego, wiotkość mięśni, oczopląs. Poziom rozwoju umysłowego nie odbiega od normy, pojawiają się zaburzenia koordynacji wzrokowo-ruchowej oraz zaburzenia mowy

Postacie MPD wg Ingrama

- porażenie połowiczne (hemiplegia) -> zaburzenie postawy, ruchów i napięcia mięśniowego dotyczy lewej lub prawej strony ciała, słabsza strona charakteryzuje się specyficznym spastycznym (zgięciowym) ustawieniem ręki lub nogi. Rozwój umysłowy jest rzadko opóźniony

- porażenie obustronne (diplegia) -> najczęściej kończyny dolne. Chodzenie jest utrudnione, poruszanie się w charakterystycznej pozycji na palcach z przywiedzionymi kolanami, czasmi duże trudności z utrzymaniem pionowej pozycji ciała i potrzeby pomocy (kule, balkonik). Rozwój umysłowy z pogranicza normy

- porażenie czterokończynowe (quadriplegia) -> dotyczy całego ciała: głowy, tułowia i kończyn. Trudności z utrzymaniem głowy oraz kontrolą mięśni oka (nie mogą dobrze fiksować wzroku), trudności w gryzieniu, połykaniu i mowie, z powodu porażenia mięśni języka, gardła i warg. Nie utrzymują postawy pionowej w zależności od rozległości zaburzenia, mogą tylko leżeć, pełzać albo siedzieć, na ogół korzystają z wózka. Upośledzenie intelektualne występuje często.

Metoda Vojty

Do stosowania już w pierwszych miesiącach życia. Specjalne uciski ciała wyzwalają ruchy kończyn i w efekcie pełzanie. Metoda bierna dla dziecko, bardzo angażująca dla terapeuty (matki). Ćwiczenia 4 razy dziennie po 20-30 minut. Metoda budzi kontrowersje ponieważ cechuje się brutalnością postępowania (dzieci w trakcie zabiegów krzyczą, płaczą, matki przeżywają wiele obaw czy nie robią dziecku krzywdy)